FAQ
Scholen
Waarom wordt Handle with Care enkel in kleuter- en lagere scholen uitgerold?
Handle with Care richt zich specifiek op kleuter- en lager onderwijs omdat jonge kinderen bijzonder kwetsbaar zijn voor stressvolle gebeurtenissen thuis. Hoe jonger een kind, hoe minder het in staat is om stress zelfstandig te reguleren. Negatieve ervaringen kunnen een grote impact hebben op hun emotionele welzijn en leerproces. Door een discreet signaal te geven aan de school, kunnen leerkrachten op een eenvoudige manier extra ondersteuning bieden, zonder dat het kind zelf iets hoeft uit te leggen.
Daarnaast is de praktische haalbaarheid in het basisonderwijs groter. Leerkrachten in kleuter- en lager onderwijs hebben doorgaans de hele dag dezelfde groep kinderen onder hun hoede en kunnen daardoor makkelijker signalen oppikken en inspelen op de behoeften van het kind. In het secundair onderwijs wisselen leerlingen vaker van leerkracht, waardoor het moeilijker is om continuïteit en passende ondersteuning te garanderen.
Handle with Care is dus vooral gericht op de leeftijdsgroep waar de impact van stress het grootst is én waar scholen de beste mogelijkheden hebben om een veilige en ondersteunende omgeving te bieden.
Idealiter wordt het in de toekomst ook uitgebreid naar secundaire scholen.
Over welke laagdrempelige steun aan een kind gaat het?
- Zie het kind bij binnenkomst op school/in de klas: verwelkom het kind, vraag hoe het weekend of hun avond/ochtend was (zelfs al gaat het kind niet in op de vraag, is de vraag op zichzelf waardevol).
- Geef eventueel een herkansing bij een toets of taak die niet gemaakt is of niet goed lukt.
- Zorg voor verbinding met andere klasgenootjes.
- Zie je heel veel negatieve energie dan kan je inzetten op het laten bewegen van de leerling(en): beweging helpt om stress te doen dalen.
- Benoem emoties die het kind mogelijks vertoont, geef er woorden aan. Dit helpt het kind om dit te leren erkennen bij zichzelf en weet het: emoties zijn normaal.
- Geef grenzen aan als het kind gedrag stelt dat niet kan. Wees niet boos, maar benoem rustig hetgeen dat je waarneemt en ga op zoek met het kind hoe het anders met een boos, angstig, gefrustreerd, … gevoel kan omgaan.
- Keur gedrag af, niet het kind – straf niet: dit bevestigt vaak een reeds laag zelfbeeld “ik ben niet goed genoeg”.
- Benoem wat goed loopt, geef een complimentje om een succeservaring toe te voegen aan de negatieve gebeurtenis die zich heeft voorgedaan.
- Laat het kind de klaspop/een knuffeltje bij zich houden.
- Denk na over speeltijden: zorgen ze voor ontlading of net voor extra prikkels en spanning? Is er een alternatieve invulling van de vrije momenten op school mogelijk?
Moet toestemming gevraagd worden aan de ouders/kinderen?
De bescherming van de integriteit van het kind staat steeds voorop. In het kader van intrafamiliaal geweld is er dus geen toestemming nodig van ouders om de informatie die met het signaal gepaard gaat te delen vanuit politie naar de school. De ontwikkeling en het welzijn van het kind staan hier voorop.
We vragen kinderen nooit om toestemming per signaal. Tegelijk krijgt elk kind op school wel de ruimte om zélf aan te geven of het ergens over wil praten, en met wie. Je vertelt dus niet dat je een signaal hebt ontvangen, maar laat het kind zelf komen als het daar klaar voor is. Zo blijft de regie bij het kind.
Mocht het thema ‘stress’, ‘spanningen thuis’ of iets gelijkaardigs aan bod komen in de klas, dan kan je bijvoorbeeld zeggen dat de school soms een seintje krijgt wanneer er iets ingrijpends gebeurt in het leven van een kind. Dat kan via de politie, een ouder of iemand anders uit de omgeving. Belangrijk is dat kinderen weten dat ze altijd terechtkunnen bij iemand op school.
Hoe wordt er zo zorgvuldig mogelijk omgegaan met de informatie die gepaard gaat met het ‘Handle with Care’ signaal?
Naast de wettelijke kaders vertrekt Handle with Care ook vanuit een aantal zorgvuldigheidswaarborgen in het kader van de informatie-uitwisseling:
- Het gaat enkel over het doorgeven van de naam en geboortedatum van het kind en de boodschap “Handle with Care”.
- Slechts een beperkt aantal en vooraf aangewezen personen hebben toegang tot deze informatie.
- Het is niet de bedoeling de informatie te delen met andere collega’s of in de lerarenkamer. De privacy van het kind moet zoveel mogelijk gevrijwaard worden.
- Het is niet de bedoeling dat het kind wordt aangesproken. Het gaat meer om de laagdrempelige gebaren en sociale steun.
- De school spreekt ouders niet zomaar aan over een Handle with Care signaal.
- Het signaal wordt nergens bijgehouden in een schoolsysteem en wordt verwijderd na ontvangst.
Wat als ik het zelf lastig heb? Of met een niet-pluis gevoel blijf zitten?
- Hoe rustiger jij jezelf voelt, hoe meer baat (alle) leerlingen bij deze houding hebben, zeker als ze zelf gespannen zijn. Zelfzorg is daarom zeer belangrijk. Dit wordt dan ook het liefst gedragen binnen de visie en het beleid van de school.
- Praat over twijfels/vragen/gevoelens. Doe dit steeds anoniem, zonder de naam van het kind te vernoemen of met de aangewezen persoon (directie/zoco) die in eerste instantie het Handle with Care signaal ontvangt en met jou deelt.
- Het project voorziet in didactisch materiaal waarin het topic ‘zelfzorg’ vervat zit.
- De Handle with Care werkwijze loopt naast de bestaande zorgroute. De politie kan naast een Handle with Care signaal ook altijd een melding bij het Veilig Huis of een andere organisatie doen. De Handle with Care werkwijze doorkruist of vervangt deze bestaande route niet. Dit geldt eveneens voor de procedure rond verontrusting en dus het zorgcontinuüm, zoals ingebed op iedere school. Een afstemming met het CLB kan nodig zijn indien je als school een verontrust gevoel hebt rond een leerling, zoals je dit ook zou hebben zonder dat een Handle with Care signaal jullie bereikt.
- Indien je aanvoelt dat meer ondersteuning nodig is rond het uitwerken van een beleid rond integriteit, duidelijke afspraken rond leerlingenbegeleiding, een goed reactiebeleid, installeren van nazorg, dan kan je de pedagogische begeleidingsdiensten (PBD) hierin betrekken ter ondersteuning.
Politie
Wat houdt het ‘Handle with Care’-signaal precies in?
Het is een korte, discrete melding aan de school dat er een politie-interventie is geweest omwille van geweld of spanningen in de thuisomgeving van een leerling. Er worden geen details gedeeld, enkel het signaal ‘Handle with Care’, de naam en geboortedatum van het kind.
Waarom is het belangrijk om dit signaal door te geven?
Een politie interventie omwille van intrafamiliaal geweld kan ingrijpend zijn, in het bijzonder voor kinderen. Een zorgzame omgeving is nodig om tegengewicht te bieden voor de mogelijke negatieve effecten van huiselijk geweld op hun ontwikkeling, maar evenzeer tegen de stress die gepaard kan gaan met een politietussenkomst. De school vormt een belangrijke beschermende factor, in het bijzonder wanneer het thuis moeilijk loopt.
Indien de school deze informatie niet krijgt, kan er afwijzend of corrigerend gereageerd worden op moeilijk te begrijpen gedrag van een kind. Een kind dat vooral nood heeft aan een zorgzame aanpak zodat het terug tot rust kan komen. Enkel met een kalm brein kan een kind tot leren komen in de klas.
Wat als er meerdere kinderen in het gezin zijn?
Het signaal wordt verstuurd voor alle kinderen die school lopen in het kleuter- of lager onderwijs. Elk betrokken kind krijgt een apart signaal naar zijn of haar school, zodat de leerkrachten op de juiste manier kunnen reageren. Kinderen uit het secundair onderwijs ontvangen (nog) geen signaal.
Ouders
Wat betekent het als mijn kind een ‘Handle with Care’-signaal krijgt?
Dit betekent dat de politie na een tussenkomst omwille van huiselijk geweld een discrete melding stuurt naar de school van je kind. Dit signaal komt in een aparte mailbox terecht. Slechts enkele mensen hebben toegang. De directie zal beslissen of de klasleerkracht of iemand anders binnen de school (bv. de zorgjuf) ingelicht wordt, zodat deze extra rekening kan houden met je kind en hoe deze zich voelt of gedraagt. Er worden geen inhoudelijke details over de politietussenkomst gedeeld met de school. Het doel is louter om deze kinderen de volgende schooldag de nodige rust en ondersteuning te bieden. Enkel met een rustig brein kan je kind immers tot leren komen.
Welke informatie wordt gedeeld?
- Naam van het kind
- Geboortedatum van het kind
- Handle with Care
Verder geen inhoudelijke informatie.
Wat doet de school met dit signaal?
De school zal op een rustige en ondersteunende manier rekening houden met je kind, bijvoorbeeld door begrip te tonen bij concentratieproblemen of het kind wat extra rust te gunnen. Er worden geen directe vragen gesteld over de thuissituatie.
Wat doet politie?
Wanneer politie tussenkomt – omwille van geweld thuis, en er staan kinderen gedomicilieerd die in de lagere school zitten – dan brengen zij de school op de hoogte via een signaal. Concreet stuurt politie een mail aan de school met: de naam en geboortedatum van het kind en het codewoord “Handle with Care”. Politie deelt geen inhoudelijke informatie over de tussenkomst en doet verder niks met het signaal op zich.
Uiteraard kan politie – los van het signaal – eigen acties ondernemen, zoals het opzetten van een sociaal onderzoek, een melding doen bij Veilig Huis, doorverwijzen naar hulpverlening, …
Wordt mijn kind op een bepaalde manier behandeld of benaderd als er een melding komt?
Neen, uw kind wordt niet anders behandeld, maar de school wordt wel alerter en zorgzamer in de manier waarop ze met uw kind omgaan.
Zo’n melding betekent dat er recent iets ingrijpends is gebeurd, en dat een kind misschien tijdelijk wat meer spanning of stress met zich meedraagt. Dat kan zich uiten in stil of teruggetrokken gedrag, of net in druk en onrustig gedrag.
We vragen aan leerkrachten dan ook niet om in te grijpen, maar om met een milde en aandachtige blik aanwezig te zijn. Het gaat om kleine dingen die een groot verschil kunnen maken:
extra nabijheid bieden,
een kind geruststellen met een warme blik of een zacht woord,
even ruimte geven,
positieve bevestiging geven, ook bij kleine stapjes.
Het is niet de bedoeling dat andere leerkrachten of kinderen weten dat er een melding is geweest. We weten uit onderzoek dat kinderen net graag ‘normaal’ behandeld willen worden, ook als ze iets moeilijk meemaken. Daarom leggen we in de vormingen aan scholen veel nadruk op discretie.
We vragen uitdrukkelijk om geen vragen te stellen aan het kind of de ouders. Het belangrijkste is dat de school een open houding aanneemt: als een kind of ouder iets wil delen, dan is daar ruimte voor – maar het moet niet.
Ten slotte: er wordt niets bijgehouden over de melding. Het is géén etiket of dossier dat het kind blijft achtervolgen. Handle with Care is er net om snel en laagdrempelig zorg te bieden na een mogelijk moeilijke situatie, zonder dat daar zware gevolgen aan vasthangen.
Wordt er iets bewaard of geregistreerd over mijn kind?
Nee. Handle with Care laat geen administratief spoor na. Het signaal wordt niet opgeslagen in een dossier en er wordt niets genoteerd.
Het is een eenmalige melding, bedoeld om een laagdrempelig en tijdelijk stukje zorg mogelijk te maken, zonder gevolgen op lange termijn.
Mag de school zomaar iets ontvangen zonder mijn toestemming?
De bescherming van de integriteit van het kind staat steeds voorop. In het kader van intrafamiliaal geweld is er dus geen toestemming nodig van ouders om de informatie* die met het signaal gepaard gaat te delen vanuit politie naar de school. De ontwikkeling en het welzijn van het kind staan hier voorop.
* Dit gaat enkel over de naam en geboortedatum van het kind zonder inhoudelijke details over de (reden van) tussenkomst.
Moet ik de school zelf inlichten wanneer de politie is tussen gekomen?
Je mag altijd de school inlichten wanneer er iets heftig gebeurt in de thuissituatie van een kind. Zo kan de school hier rekening mee houden en de nodige steun en zorg bieden. Doe vooral wat er nodig is om de rust voor jezelf én je kinderen terug te vinden. Durf om hulp vragen en praat erover met je kinderen. Leg hen uit dat zij geen schuld treffen.
Waar kan ik terecht met mijn bedenkingen of zorgen?
Je kan terecht bij jouw school of bij de projectcoördinatoren van Handle with Care.
- An Scheers: an.scheers@expertisecentrumkindermishandeling.be
- Kim Van Hoorde: kim.vanhoorde@expertisecentrumkindermishandeling.be
Kinderen
Waarom krijgt mijn juf of meester een berichtje na een bezoek van de politie?
Dit berichtje betekent dat je misschien een moeilijke dag hebt gehad. Je juf of meester krijgt dit berichtje zodat ze extra lief en begripvol voor je kunnen zijn.
Moet ik aan mijn leerkracht vertellen wat er is gebeurd?
Nee, dat hoeft niet. Je mag erover praten als je dat wilt, maar je juf of meester zal geen vragen stellen. Ze zijn er gewoon om je te helpen als je je niet goed voelt.
Wat als ik me nog steeds niet fijn voel op school?
Als je je verdrietig of gespannen voelt, is het goed om te praten met een volwassene, zoals je juf of meester, de zorgcoördinator of iemand anders bij wie je je veilig voelt.