Zelfzorg leerkracht
Voor jezelf zorgen is absoluut noodzakelijk. Het werken met getraumatiseerde kinderen vraagt veel van je. Vooruitgang is vaak langzaam, er zijn regelmatig terugvallen en je hebt ook nog andere kinderen in je klas.
Vaak ontregelde leerlingen nemen al snel je energie weg en dragen in grote mate bij aan stress van de leerkracht
Dr Nicholas Long, associate professor, Department of Anthropology LSE (uit boek traumasensitieve school)
Reflectie en steun: teamwerk bij traumawerk in het onderwijs
Neem het niet persoonlijk
houd altijd in gedachten dat het gedrag van deze kinderen ‘niets met jou te maken heeft’. Dit kan soms moeilijk zijn, want de opmerkingen van getraumatiseerde kinderen of kinderen met een problematische hechting kunnen hard aankomen. Ze kunnen soms grof, kwetsend en agressief zijn in hun uitlatingen. Ook het gebrek aan reactie op jouw pogingen om echt contact te maken, kan frustrerend en pijnlijk zijn, net als het onvermogen om te leren ondanks al jouw inspanningen. Maar bedenk: wat je niet hebt ontvangen, kun je ook niet geven. Blijf jezelf eraan herinneren dat je niet meer kunt doen dan je best. Natuurlijk kun je leren en beter worden, maar soms kun je niet meer doen dan wat je al doet. Zelfs als dat niet genoeg lijkt.
Traumawerk is teamwerk:
besef dat je een team nodig hebt dat elkaar steunt en bijstaat. Je hebt steun nodig en je moet met collega’s kunnen reflecteren op je dagelijkse handelingen: begrijp ik dit gedrag, dit kind? Heb ik hulp nodig? Met wie kan ik praten over wat ik meemaak en wat ik daarbij voel?
Neem rust tussendoor:
makkelijker gezegd dan gedaan. Veel scholen volgen een strak leerplan, zonder rekening te houden met het welzijn van kinderen en personeel. Toch is het belangrijk om op te laden. Neem dus je pauze, hoe kort die ook is. Speel spelletjes met de kinderen tussendoor, dit kan jou ook helpen ontspannen.
Draag niet alle problemen alleen:
veel leerkrachten zijn sterk betrokken bij ‘hun’ kinderen. Het is echter belangrijk om een redelijke afstand te bewaren, anders kun je het op de lange termijn niet volhouden. Dit kan uiteindelijk leiden tot een burn-out; je lichaam en geest raken dan volledig uitgeput.
Maak gebruik van je hulpbronnen:
praat met collega’s, je partner of anderen. Zorg voor voldoende slaap en een gezonde voeding. Neem tijd om te ontspannen: sport, maak muziek, doe aan yoga of mindfulness, besteed tijd aan je hobby of aan iets anders waar je blij en ontspannen van wordt. Dit alles draagt bij aan je veerkracht.
Emotionele bagage: identificeren van persoonlijke triggers als leerkracht
Je kan pas rustig en ondersteunend reageren als je jezelf ook rustig voelt. Het is dus heel belangrijk om regelmatig te reflecteren en zicht te krijgen op welke zaken jou uit balans kunnen brengen. Wat zijn jouw triggers?
Er zijn een aantal vragen die je als team elkaar kan stellen of je kan ze ook aan jezelf stellen om te weten te komen wat jouw triggers zijn. Je bewust zijn van je eigen triggers, kan helpen op het moment dat ze de kop opsteken. Alleen al maar vaststellen en je bewustzijn van je trigger, helpt wat afstand te nemen en rustig(er) te blijven.
Welke situaties en wat te doen?
- Welke situaties in je klas doen bij jou de stress toenemen?
- Welke situaties buiten de klas doen bij jou de stress toenemen?
- Wat merk je lichamelijk als jouw stress toeneemt?
- Wat helpt jou om kalmer te worden?
Stel jezelf de volgende vragen kijkend naar een leerling:
- Waarom word ik boos van deze leerling?
- Hoe komt het dat deze leerling me zo makkelijk geïrriteerd of boos krijgt?
- Hebben mijn eigen overtuigingen hiermee te maken?
- Welke sterktes van deze leerling kan ik gebruiken om hem te ondersteunen?
Bron: boek De traumasensitieve school van Anton Horeweg